Het Governance Canvas


Het Governance Canvas is een denkraam voor besturen en senior leiders.
Gebruikt in bestuurlijke gesprekken — niet als framework, checklist of scan.

Het Canvas schrijft geen oplossingen voor.
Het helpt zichtbaar maken
waar besluitvorming ligt
wanneer AI daarin meeloopt —
en waar het bestuur zelf betrokken moet blijven.

Waarom een Governance Canvas?

AI-governancevraagstukken ontstaan zelden door één moment of één systeem.
Ze ontstaan doordat AI geleidelijk gaat meedraaien in besluiten —
vaak zonder dat bewust wordt besproken
waar bestuurlijke betrokkenheid nodig blijft.

AI komt organisaties meestal binnen als hulpmiddel,
efficiëntieslag of experiment.
Gaandeweg begint het uitkomsten te beïnvloeden.

Het Governance Canvas biedt een gestructureerde manier
om die verschuiving bespreekbaar te maken —
voordat organisaties moeten uitleggen
wie had moeten ingrijpen en waarom.

De kernvragen

Centraal in het Governance Canvas staan een klein aantal
bewust eenvoudige — en bewust ongemakkelijke — vragen:

  • Waar mag AI meedraaien in besluiten?
  • Waar moet het bestuur zelf betrokken blijven?
  • Wie voelt zich verantwoordelijk voor de uitkomsten?
  • Wie kijkt mee nadat AI in gebruik is genomen?
  • Wie kan ingrijpen als het spannend wordt?
  • Wie moet deze keuzes kunnen uitleggen?

Als deze vragen niet eenduidig beantwoord worden,
is de kans groot dat beslissingen
vanzelf zijn ontstaan
in plaats van bewust zijn gemaakt.

Het Governance Canvas — visueel overzicht

Onderstaand schema wordt in de praktijk gebruikt
als gespreksinstrument in bestuurs- en RvC-overleggen.
Niet om te beoordelen of te scoren,
maar om zichtbaar te maken
waar verantwoordelijkheid en toezicht
verondersteld worden
in plaats van bewust besproken.

AI Governance Canvas – bestuurlijke vragen over besluitvorming, toezicht en interventie
Het Governance Canvas — gebruikt in board-level gesprekken, niet als framework of scan.


Download het Governance Canvas (A4, printbaar)


Het Canvas wordt niet ingevuld om ‘af te vinken’.
Het helpt zichtbaar maken
welk bestuursbesluit hier feitelijk onder ligt —
en of dat ooit bewust is genomen.

Waar het Canvas zich op richt

  • bestuurlijke verantwoordelijkheid in plaats van formele rolbeschrijvingen,
  • toezicht in de praktijk in plaats van controlemechanismen,
  • beslissingsbevoegdheid in plaats van systeem- of toolbezit.

Het sluit aan op bestaande governance-,
risk- en compliance-structuren,
zonder deze te vervangen of te verzwaren.

Wat het Canvas nadrukkelijk niet is

  • geen volwassenheidsmodel,
  • geen compliance-checklist,
  • geen technische of risico-assessment,
  • geen one-size-fits-all framework.

Het beoordeelt niet.
Het helpt besturen zien waar ze staan.

Hoe het wordt gebruikt

Het Canvas wordt meestal gebruikt
in een gericht bestuurs- of senior managementgesprek.

Het ligt letterlijk of figuurlijk op tafel
om het gesprek te structureren over:

  • waar AI meedraait in besluitvorming,
  • waar bestuurlijke betrokkenheid nodig blijft,
  • en wie kan ingrijpen als dat nodig is.

De waarde zit niet in het schema zelf,
maar in de herkenning
die het gesprek oproept.

Waarom dit ertoe doet voor besturen

AI zal fouten maken.
Dat op zichzelf is geen governanceprobleem.

Governance wordt zichtbaar
wanneer organisaties moeten uitleggen:

  • wie had moeten aanhaken of ingrijpen, en
  • waarom die afweging destijds redelijk was.

Het Governance Canvas helpt besturen
ervoor te zorgen dat die antwoorden er zijn —
voordat ze nodig zijn.

Hoe gesprekken meestal beginnen


Waar laten we AI nu gewoon meedraaien —
en waar zouden we als bestuur zelf meer aan de knoppen moeten zitten?

Van daaruit ontvouwt het gesprek zich vanzelf.

Lees hoe dit zich in de praktijk manifesteert →
AI governance in de praktijk


Het Governance Canvas lost geen problemen op.
Het maakt bestuurlijke verantwoordelijkheid zichtbaar.